Spacer po Starych Powązkach - kl. I E

Listopad to dobry czas by chwilę zadumać się nad tajemnicą życia i śmierci, sławy i wieczności. Dlatego w asyście wychowawcy pana prof. M. Ponikowskiego  klasa I E poznawszy rzymskiego poetę Horacego wybrała się na Stare Powązki, by poszukać pomników trwalszych niż ze spiżu i przekonać się czym jest łacińska sentencja non omnis moriar...

Lekcję biblioteczno-kulturową poświęconą wybitnym Polakom spoczywającym na warszawskiej nekropolii poprowadził pan prof. R. Szewczyk. Wędrując alejkami pełnymi jesiennych liści uczniowie podziwiali stare kaplice cmentarne świadczące o zamożności rodów XIX-wiecznej Warszawy (Lesserów, Kronenbergów), piękne pomniki aniołów czy Madonn autorstwa najlepszych rzeźbiarzy specjalizujących się w sztuce funeralnej, śledzili detale nawiązujące do symboliki przemijania (brama, czaszka, pszczoła). Ale przede wszystkim poznawali sylwetki wybitnych osobowości polskiej kultury - ludzi kina i teatru (Krzysztof Kieślowski, Hanka Bielicka, Janusz Zakrzeński, Krzysztof Kolberger, Nina Andrycz), poetów i pisarzy (Miron Białoszewski, Zbigniew Herbert, Maria Kownacka, której Plastusia znają przecież wszyscy), kompozytorów i piosenkarzy (Stanisław Moniuszko, Czesław Niemen), działaczy społecznych i politycznych (Jan Nowak Jeziorański)

Dla historii Powązek ważne bez wątpienia są też dwie postaci, przy grobach których przystanęła grupa. To fundator Cmentarza Powązkowskiego Melchior Korwin-Szymanowski, starosta klonowski i stolnik warszawski, który podarował grunty pod powstający z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego cmentarz i Jerzy Waldorff, który w 1974 r. założył Społeczny Komitet Opieki nad Starymi Powązkami. Inicjatywa ta trwa do dziś i co roku w pierwszych dniach listopada wolontariusze, w tym aktorzy, dziennikarze, działacze społeczni, ludzie kultury kwestują na rzecz renowacji niszczejących nagrobków.

Efekty prac renowacyjnych widać chociażby przy pięknie oczyszczonym pomniku Lusi Raciborowskiej. Marmurowa rzeźba przedstawia młodą dziewczynę wychodzącą z sarkofagu i unoszącą się w ekstazie ku niebu. Symbolika bieli jest tutaj znacząca, dlatego tak ważna jest dbałość o konserwację pomnika, włoski marmur musi oprzeć się niszczącym siłom natury i zmieniającym się porom roku.

Dla kontrastu warto zatrzymać się przy utrzymanym w zupełnie innej kolorystyce grobowcu Juliana Frageta, słynnego warszawskiego przemysłowca z branży wyrobów platerowanych. W pionowej części nagrobka dominuje otulona ciemnym welonem postać kobieca ukazana na tle bramy. Czy to anioł śmierci czy płaczka trzymająca w dłoniach łzawnicę, specjalne naczynie służące do gromadzenia łez żałobników opłakujących zmarłego?

Bogatą symbolikę prezentuje też uśmiechnięty anioł z lirą, który przysiadł na nagrobku Józefa Elsnera. To personifikacja Muzyki opłakującej zmarłego kompozytora i pedagoga, odkrywcę talentu Frydreryka Chopina.

Z kolekcji powązkowskich aniołów uwagę przyciąga również lądujący anioł z grobowca Adaminy z Potockich Chołoniewskiej dłuta Piusa Welońskiego z 1907 r. Ten wysłannik niebios odziany jest jak rzymski legionista.  Już za sekunę dotknie stopami ziemi, jeszcze chwila i zadmie w trąbę... to siódmy anioł z Apokalipsy św. Jana, gdy rozlegną się dźwięki trąby, nastanie czas sądu nad umarłymi. Niestety cmentarni złodzieje nie oszczędzili tego grobu, zniknęła trąba stanowiąca klucz do zrozumienia symboliki pomnika... ale kto wie może dzięki temu nigdy nie nadejdzie Dzień Sądu?

Po Starych Powązkach można spacerować długie godziny zatapiając się w klimat tego miejsca wszak jest tu tyle historii do opowiedzenia, a za każdą z nich kryje się człowiek...może będzie jeszcze okazja?